Co to jest Taekwon-do?

Taekwon-do jest koreańską sztuką walki i samoobrony.

Stworzona, nazwana i naukowo opracowana przez generała Choi Hong Hi. Taekwon-do jest kompletnym systemem samoobrony, a także oryginalnym i specyficznym systemem wychowawczym, który w sposób całościowy traktuje proces rozwoju psychofizycznego człowieka opierając się na jego naturalnych instynktach oraz potrzebach.

W dniu 11.04.1955 na spotkaniu większości koreańskich mistrzów postanowiono skodyfikować nazwy technik oraz ćwiczenia formalne, a także nadać temu zbiorowi nazwę Taekwon-do.

 

Znaczenie nazwy

TAE – oznacza stopę lub uderzenie stopą;

KWON – oznacza pięść lub uderzenie pięścią;

DO – oznacza sztukę lub drogę.

 

Twórca Taekwon-do generał Choi Hong Hi

Choi Hong Hi urodził się 9 listopada 1918 roku w Ha Dae w Korei. Będąc wątły i chorowity otoczony był szczególną troską przez najbliższych. Za udział w wystąpieniach antyjapońskich w 1930 roku dwunastoletni Choi został wyrzucony ze szkoły (od 17.09.1905 r. Korea znajdowała się pod okupacją Japonii). Od tego czasu kontynuował naukę u prywatnego nauczyciela kaligrafii Han Li Dong, będącego ekspertem zakazanej tradycyjnie koreańskiej sztuki walki Taek Kyon, której uprawianie w jakiejkolwiek formie było zakazane przez okupantów.

W 1937 roku Choi wyjechał na studia do Japonii. Tam pod okiem mistrza Gichina Funakoshiego trenował karate i zdobył stopień II Dan. 7 grudnia 1941 roku, po słynnym ataku na Pearl Harbor, Japonia rozpoczęła swój udział w II Wojnie Światowej. W związku z tym wydarzeniem ogłoszono powszechną mobilizację, w tym także młodego studenta Choi Hong Hi. Po przeszkoleniu, już jako porucznika wysłano go na placówkę Pyongyang (Phenian) w Korei. Za organizację koreańskiego ruchu niepodległościowego został skazany na siedem lat więzienia. Podczas pobytu w nim trenował samotnie w celi, jednak po krótkim czasie razem z nim zaczęli trenować inni więźniowie i strażnicy, zamieniając dziedziniec więzienia w „salę treningową”. W tym okresie rodziły się podwaliny nowej sztuki, którą w przyszłości nazwano Taekwon-do.

Zwolniony w 1945 roku został oficerem powstającej koreańskiej armii, w której robił błyskawiczną karierę. W 1948 roku będąc pułkownikiem został głównym instruktorem samoobrony w elitarnej Amerykańskiej Szkole Żandarmerii, a następnie wyjechał do USA na studia wojskowe w West Point.

W 1954 r. Choi wspólnie ze swoimi współpracownikami systematyzowali techniki, metody nauczania i założenia moralno-filozoficzne nowej sztuki, w szkole walki Oh Do Kwan. Rok później (czyli w roku 1955) po raz pierwszy oficjalnie została użyta nazwa Taekwon-do. Po oficjalnym nadaniu nazwy Taekwon-do rozpoczął intensywną promocję sztuki w Korei i na świecie. Wraz z najlepszymi uczniami dał serię pokazów zadziwiając wszystkich ilością i różnorodnością technik. W 1959 roku Choi Hong Hi został prezesem Koreańskiego Związku Taekwon-do i zastępcą dowódcy II Armii Tae Gu. W 1963 roku Taekwon-do zostało zaprezentowane na pokazie w siedzibie ONZ odnosząc ogromny sukces. 22 marca 1966 r. powstała Międzynarodowa Federacja Taekwon-do (ITF) z siedzibą w Seulu.

Choi Hong Hi poświęcił całe życie na rozwój i promocję swojej sztuki na świecie. Wielokrotnie powtarzał, że Taekwon-do jest cząstką jego samego pozostawioną światu.

Generał Choi Hong Hi zmarł 15 czerwca 2002 roku do samego końca będąc sprawnym fizycznie i umysłowo. Do samej śmierci prowadził seminaria szkoleniowo-techniczne.

Zasady Taekwon-do

Taekwon-do Jungshin

Taekwon-do jest często definiowane jako sztuka dyscyplinowania umysłu poprzez narzucanie dyscypliny organizmowi.

Koreańczycy z generałem Choi Hong Hi na czele chcąc utrwalić tradycje narodu odwołali się do historycznych wzorów postępowania i wychowania. Na podstawie przepisów zachowania i cnót wyznawanych przez Hwarang („kwiat młodości”) – organizację rycerską służącą jednemu z trzech historycznych państw Korei – Królestwu Silla, stworzyli fundamentalne reguły. Hwarang wyznawali następujące zasady:

    • bądź lojalny wobec ojczyzny;

    • bądź posłuszny rodzicom;

    • bądź honorowy wobec przyjaciół;

    • odważnie zwalczaj wrogów;

    • nie pozbawiaj życia bez powodu.

Oraz cnoty, takie jak: humanitaryzm, sprawiedliwość, uprzejmość, mądrość, wiarę, dobroć, prawdomówność, lojalność, odwagę.

Na ich podstawie oparte są fundamentalne zasady Taekwon-do, tj.

    • grzeczność, uprzejmość (Ye Ui);

    • rzetelność, uczciwość (Yom Chi);

    • wytrwałość (In Nae);

    • samokontrola, opanowanie (Guk Gi);

    • nieugięty duch, odwaga (Baekjul Boolgool).

Hwarang zbliżone było w swej ideologii i celach do do japońskiej kasty samurajów; ich kodeks honorowy podobny do japońskiego kodeksu Samurajów Bushido nazywał się Hwarangdo. Członkowie korpusu nauczani byli sztuki wojennej, wiary buddyjskiej oraz zasad kultury i dobrego wychowania. Rycerze Hwarang liczyli sobie zaledwie 14-16 lat, ale słynni byli ze swej odwagi i waleczności.

Przysięga adepta Taekwon-do

Sonso

Odwołując się do zasad moralnych Taekwon-do pamiętać należy o słowach przysięgi Taekwon-do (Sonso):

    • Będę przestrzegał zasad Taekwon-do;

    • Będę szanował instruktora i starszych stopniem;

    • Nie będę nadużywał technik Taekwon-do;

    • Będę wspierał wolność i sprawiedliwość;

    • Będę wspierał pokój (Będę rzecznikiem pokoju na świecie).

Każdy trening, egzamin czy też seminarium treningowe powinno rozpoczynać się od słów przysięgi. Sama już przysięga jest zobowiązaniem dla każdego Taekwondoki do wejścia na drogę doskonalenia swojej osoby w sferze mentalnej.

Kultura moralna Taekwon-do

Jungshin Sooyang

Szerokie znaczenie i wielość interpretacji, które wiążą się z pojęciem „kultury moralnej” często sprawiają, że trudno pojąć jego istotę ludziom kultury zachodniej, ponieważ jest to punkt widzenia specyficzny dla narodów kultury wschodniej. Celem takiego podejścia jest stawanie się przykładem dla innych osób, tak jak np. Konfucjusz (552-479 pne).

By móc stać się takim człowiekiem, trzeba „odnaleźć siebie” nabywając charakteru moralnego szanowanego przez wszystkich. Może to być osiągnięte jedynie poprzez stałą praktykę dyscypliny umysłowej. Zatem, gdy sytuacja tego wymaga, osoba taka może pomóc w budowaniu idealnego społeczeństwa np. poprzez doradztwo rządowi. Wpływ tej osoby na ogół społeczny trwa nawet po jej śmierci.

Konfucjusz powiedział: „żeby promować poczucie moralności trzeba traktować innych z wiernością/lojalnością i szczerością w oparciu o sprawiedliwość, całkowicie eliminując błędne myślenie”.

W Taekwon-do duży nacisk kładzie się na naukę kultury moralnej, gdyż promuje ona nie tylko zdrowe ciało i umysł, ale także odpowiednią postawę sportową i moralną wobec społeczeństwa.

Teoria mocy

Him Ui Wolli

Siła reakcji – Bandong Ryok

Koncentracja – Jip Joong

Równowaga – Kyun Hyung

Kontrola oddechu – Hohup Jojul

Masa – Zilyang

Szybkość – Sokdo

Przeciętny człowiek wykorzystuje średnio zaledwie 10-20% swojego potencjału. Techniki Taekwon-do zostały opracowane z myślą o 100% wykorzystaniu potencjału ludzkiego ciała.

Każdy człowiek bez względu na swoją wielkość czy masę, wiek czy też płeć może wykorzystać swoje ciało w pełni, wykonując techniki z bardzo dużą siłą. Oczywiście każdy trening podnosi poziom sprawności fizycznej, jednak nie wystarczy do tego, aby osiągnąć nadzwyczajną siłę.

Systematyczne trenowanie Taekwon-do pomaga osiągnąć wysoki poziom siły reakcji, koncentracji, równowagi, kontroli oddechy i szybkości, czyli czynników warunkujących wysoki stopień fizycznej siły.

Siła reakcji – Bandong Ryok

Zgodnie z teorią Newtona, na każdą działającą siłę działa siła odwrotna, siła reakcji. W Taekwon-do tłumaczy się to tak, iż na siłę uderzenia składają się siła akcji i siła reakcji. Wiedza ta wykorzystywana jest w dwojaki sposób: siła atakującego zawsze sumuje się z siłą broniącego, co wyzwala dużą moc uderzenia, wykonując uderzenia, np.: ap joomuk jirugi jedną ręką zwiększamy siłę uderzenia poprzez jednoczesne cofnięcie drugiej ręki w stronę przeciwną (na biodro).

Koncentracja – Jip Joong

Rozłożenie uderzenia na małej powierzchni powoduje koncentrację siły zwiększając efekt uderzenia. Uderzenia w Taekwon-do często wykonywane są kantem dłoni lub końcówkami palców. Bardzo ważnym jest, aby nie skupiać siły na początku ruchu lecz zwiększać ją stopniowo do momentu kontaktu z celem.

Innymi słowy: im krótszy czas koncentracji siły uderzenia, tym większy efekt. Każda technika Taekwon-do powinna angażować całe ciało. Ruch powinny rozpoczynać największe i zarazem najwolniejsze mięśnie obręczy biodrowej, a kończyć najmniejsze, ale najszybsze mięśnie znajdujące się w kończynach. Należy pamiętać o nieodzownym elemencie każdego mocnego, szybkiego i skutecznego uderzenia, czyli o skupieniu umysłowym na ułamku sekundy, w którym wyrzucamy z siebie ogromną ilość energii.

Równowaga – Kyun Hyung

Odgrywa zasadniczą rolę w wielu sportach. W Taekwon-do przykłada się do niej szczególną uwagę.

Ciało będące w równowadze czyli dobrze wyważone pomaga wyprowadzić efektywniejsze uderzenie. Pozycje powinny być stabilne i odpowiednio elastyczne, zarówno podczas ataku jak i obrony. Zachowanie pełnej równowagi można osiągnąć tylko wtedy, gdy środek ciężkości ciała pada dokładnie: pomiędzy obiema stopami, przy pozycjach gdzie ciężar rozłożony jest równomiernie na obie nogi oraz na środkową linię ciała w pozycjach gdzie ciężar spoczywa tylko na jednej nodze.

Kontrola oddechu – Hohup Jojul

Nieustanna kontrola oddechu jest nie tylko warunkiem osiągnięcia wytrzymałości czy szybkości. Pozwala również na przyjęcie uderzenia oraz wytworzenie siły do zadania ciosu. Zawsze musi to być połączone z krótkim, ale dynamicznym wydechem powietrza poprzez silne napięcie mięśni przepony. Odpowiednia kontrola oddechu pozwala zaopatrzyć organizm w niezbędną ilość tlenu potrzebną do sprawnego funkcjonowania.

Masa – Zilyang

Nauczenie się i odpowiednie wykorzystanie możliwości ludzkiego ciała pozwala zwiększyć masę uderzenia czy kopnięcia. Skręcając biodra w czasie kopnięcia oraz obniżając środek ciężkości (tzw. fala) w momencie wykonywania techniki powoduje się, że masa uderzeniowa jest większa niż wynikałoby to tylko z wagi człowieka.

Szybkość – Sokdo

Szybkość stanowi najważniejszy element siły, co jest perfekcyjnie wykorzystane w Taekwon-do. Siła uderzenia wzrasta dzięi wykorzystaniu masy, lecz przy jednoczesnym użyciu większej szybkości możemy ją jeszcze zwiększyć!. Dlatego też, występowanie fali we wszystkich technikach Taekwon-do jest niezbędne do osiągnięcia większej masy oraz szybkości co z kolei przetwarza się bezpośrednio na siłę wykonywanych technik.

By pełni móc wykorzystać potencjał Taekwon-do, należy pamiętać o wszystkich elementach teorii mocy. Muszą one występować równocześnie, aby kontrolując swoje ciało, produkować silne techniki.

Dobok – strój treningowy do Taekwon-do składa się z:

bluzy – Sang-i,

spodni – Ha-i,

pasa – Ti.

Dobok – jest koloru białego, pozbawiony wszelkich ozdób i zbędnych wzorów. Na lewej piersi znajduje się emblemat Polskiej Federacji Taekwon-do, a na lewym rękawie naszywka z logo klubu. Na plecach wyhaftowany jest wzór w kształcie „drzewka”, którego pień tworzy napis Taekwon-do w języku koreańskim, zaś korona w języku angielskim. Doboki posiadają metki z logo Polskiej Federacji Taekwon-do oraz żakard na dole plisy ze znakiem federacji. Bluzy nie posiadają rzepów, ani zamków – są zszyte. Doboki mistrzowskie obszyte są czarną tkaniną zgodnie z tradycją Taekwon-do, tj. I-III Dan – obszycie bluzy oraz IV-IX Dan – obszycie bluzy oraz spodni.

Pasy (Ti) mają szerokość 5 cm i występują w wersjach jednokolorowych lub dwukolorowych w zależności od posiadanego stopnia wtajemniczenia. Na końcu każdego pasa znajduje się żakard – płaski haft z logo Polskiej Federacji Taekwon-do.

Spodnie (Ha-i) – powinny być dopasowane bardziej niż bluza; w nogawkach znajduje się klin ułatwiający wykonywanie technik nożnych. Powinny one sięgać stopy, a na ich zewnętrznych stronach wyhaftowany jest skrót „ITF” oznaczający styl tradycyjny.

Każdy trenujący powinien utrzymywać swój strój w czystości, ponadto nosić go poprawnie i traktować z należytym szacunkiem.

System rang – stopnie uczniowskie CUP

Cup Jedo

W Taekwon-do tradycyjnym wyróżnia się stopnie uczniowskie, tzw. „CUP” oraz mistrzowskie, tzw. „DAN”. Stopniom CUP przypisany jest konkretny kolor i symbolika związana z rozwojem umiejętności adepta, jego drogą w Taekwon-do. Pomiędzy pasami kolorowymi występują pasy z belkami, są one stopniami przejściowymi. Adept posiada umiejętności wyższe od noszonego aktualnie pasa, ale nie jest jeszcze gotowy do egzaminu na pas w kolejnym kolorze. W czasie egzaminu obowiązują umiejętności i wiedza na stopień zdawany oraz wcześniejsze.

Biały pas – Hyin Ti.

Symboliką stopnia i koloru pasa jest niewinność, początek drogi, mała wiedza w Taekwon-do.

Żółty pas – Noran Ti.

Symboliką stopnia i koloru pasa jest ziemia, w którą sadzi się ziarenko jako początek wzrostu rośliny. Wiedza adepta ugruntowuje się niczym roślina zapuszczająca korzenie.

Zielony pas – Churok Ti.

Symboliką stopnia i koloru pasa jest szybki wzrost rośliny (wypuszczanie liści) tak, jak szybko rosną umiejętności adepta.

Niebieski pas – Purun Ti.

Symboliką pasa i koloru jest niebo, do którego dąży wzrastająca roślina. Umiejętności adepta są już bardzo wysokie, a techniki przez niego wykonywane coraz trudniejsze.

Czerwony pas – Balgan Ti.

Symboliką stopnia i koloru pasa jest ogień – niebezpieczeństwo. Adept posiada już bardzo duży zasób technik, jego pas jest znakiem ostrzegawczym dla potencjalnego przeciwnika.

System rang – stopnie mistrzowskie DAN

Dan Jedo

Stopnie mistrzowskie DAN są podzielone na trzy grupy główne i jedną grupę nadrzędną:

1. – 3. Dan, tzw. BOOSABUM – asystent instruktora;

4. – 6. Dan, tzw. SABUM – instruktor;

7. – 8. Dan, tzw. SAHYUN – mistrz;

9. Dan, tzw. SASUNG – wielki mistrz.

Czarny pas po koreańsku brzmi Gamjong Ti.

Na stopnie od 1. do 6. Dan przystępuje się do egzaminów, natomiast stopnie 7. – 9. Dan są nadawane instruktorom w sposób honorowy za działalność treningową, promocyjną i wychowawczą.

Stopnie mistrzowskie charakteryzują się kolorem czarnym, który symbolizuje odwrotność do pasa białego. Zatem dojrzałość, bardzo dużą wiedzę o Taekwon-do, brak strachu przed „ciemnością”, złem świata.

Układy formalne (TUL)

Układy formalne (TUL) są to zestawy ruchowe zawierające pozycje, przemieszczenia, techniki ataku, techniki obrony wykonywane pojedynczo lub zespołowo. Składają się z ustalonej i niezmiennej liczby ruchów, zwrotów, kierunków. Stanowią formę swoistej walki bez przeciwnika. Poziom trudności układów wzrasta wraz z poziomem adepta oraz stopniem jego zaawansowania

W Taekwon-do tradycyjnym wyróżnia się 24 układy formalne oraz dwa podukłady nie wchodzące w skład głównego zestawu.

Twórca Taekwon-do gen. Choi Hong Hi zawarł techniki swojej sztuki walki w dokładnie 24 układach, gdyż twierdził, że życie jednego człowieka w obliczu wieczności jest niczym więcej niż jedna doba życia dla człowieka. Ograniczenie liczby układów do 24 i porównanie do doby ma symbolizować życie gen. Choi Hong Hi, które poświęcił dla Taekwon-do.

– Saju Jirugi

– Saju Makgi

1. Chon – Ji

2. Dan – Gun

3. Do – San

4. Won – Hyo

5. Yul – Gok

6. Joong – Gun

7. Toi – Gye

8. Hwarang

9. Choong – Moo

10. Kwang – Gae

11. Po – Eun

12. Ge – Baek

13. Eui – Am

14. Choong – Jang

15. Juche

16. Sam – Il

17. Yoo – Sin

18. Choi – Yong

19. Yon – Gae

20. Ul – Ji

21. Moon – Moo

22. So – San

23. Se – Jong

24. Tong – Il

Liczebniki koreańskie

Nadanie tempa ćwiczeń w czasie treningu, podobnie jak wydawanie komend, odbywa się poprzez odliczanie w języku koreańskim.

Z uwagi na brzmienie fonetyczne odlicza się przy pomocy liczebników porządkowych:

1 – hana

2 – dool

3 – set

4 – net

5 – dasot

6 – yasot

7 – ilgop

8 – yodul

9 – ahop

10 – yul

11 – yul hana

12 – yul dool

13 – yul set

14 – yul net

15 – yul dasot

16 – yul yasot

17 – yul ilgop

18 – yul yodul

19 – yul ahop

20 – sumul

30 – sorun

40 – mahun

50 – shween

60 – yesun

70 – irun

80 – yodun

90 – ahun

100 – peak

 

Strefy ataku i obrony

NAJUNDE – strefa niska – czytaj „nadżunde”

KAUNDE – strefa środkowa – czytaj „kaunde”

NOPUNDE – strefa wysoka – czytaj „nopunde”